ტეგები

,


“ისე, კაცმა რომ თქვას პარტიაში უფრო საქმის გულისთვის მოვხდი… ეს იყო 1966 შენგეწელს. ანუ ეს  ჩემთვის იდეა არასდროს ყოფილა. კომპრომისი იყო,” – აღნიშნავდა 1990 წლის ზაფხულში გამოქვეყნებულ ინტერვიუში ელდარ შენგელაია. “დამოუკიდებლობის გაკვეთილებში”  1990 წელია და ამ მღელვარე  წელს ელდარ შენგელაიას ამ ინტერვიუთიც გაგახსენებთ.

“ყველა მოვლენას – სხვადასხვა არჩევნებს, 9 აპრილის კომისიას და ბევრ სხვას – წელიწადი-წელიწადნახევარი დასჭირდა. კინომატოგრაფისტთა საქმეებისთვის ვეღარ ვიცლიდი. კაცმა რომ თქვას, მაშინ, ჩვენთვის არც არავის სცხელოდა.”

“ყველა ჩემი სურათი გარკვეულ დროსთანაა დაკავშირებული. მაგალითად „შერეკილები“ მაშინ გადავიღე, როცა ჰაერში, საზოგადოებაში აბსოლუტური უიმედობა სუფევდა. ამიტომ, „შერეკილების“ გმირებსავით მხოლოდ გაფრენა დაგვრჩენოდა.”

eldar
” ელდარ შენგელაია  – კომკავშირი, პიონერთა ორგანიზაცია, ამისგან იზოლირება არ შეიძლებოდა, თუმცა, გულის სიღრმეში ასეთი რამეები არასოდეს მიყვარდა და ვცდილობდი მონაწილეობა არ მიმეღო. ეს ჩემი თამაშები არ იყო. მე სპორტით ვიყავი გატაცებული: ფეხბურთსა და კალათბურთს ვთამაშობდი…

ისე, კაცმა რომ თქვას, შემდეგში პარტიაშიც უფრო საქმის გულისთვის მოვხდი. როცა ჩვენი თაობის წინაშე დადგა საკითხი, თუ როგორ მოგვეხდინა გავლენა კინომატოგრაფზე, ჩვენ, რამდენიმე კაცი, რომელთაგანაც შეგვეძლო კინომატოგრაფისტთა კავშირის მდივნების ამორჩევა, შეგნებულად შევედით პარტიაში. ეს იყო 1966 წელს. ანუ ეს ჩემთვის იდეა არასდროს ყოფილა. ეს კომპრომისი იყო.

– თქვენ სკკპ წევრობის გამოისობით შეძელით საქართველოს კინომატოფრაგისტთა კავშირში რაღაცის შეცვლა?

– ჩემს თაობას გულისხმობთ? დიახ, ბევრი რამის გამოცვლა შევძელით. ვთქვათ, 60-70 იანი წლების ქართული კინო იმის ფონზე, რაც მაშინ კეთდებოდა ქვეყანაში, ახალი სუნთქვა იყო: არაიდეოლოგიზირებული, ადამიანური კინო გახლდათ. ეს პარტიულ ხელმძღვანელობასთან ჩვენი ურთიერთობით გახდა შესაძლებელი. არ იმსხვრეოდა შემოქმედებითი ბიოგრაფიები, გამოდიოდა „თაროზე შემოსადებად“ გამზადებული სურათები. პრაქტიკულად გავუღეთ კარი ახალ თაობას, რითაც შეიქმნა ქართული კინოსკოლა – ჩამოყალიბდა ქართული კინოს ფენომენი.

საქმე ისაა, რომ შინაგანად ჩვენ ყველანი, ასე ვთქვათ „კონტრიკები“ ვიყავით. საბჭოთა კინოს ოსტატთა უფროს თაობას გულწრფელად სწამდა კომუნიზმი. შემდეგ მოვიდა საშუალო თაობა, ძირითადად უნიჭო, ადმინისტრაციულ – კომანდურ კოორდინატებში აღზრდილი ადამიანები, რომლებიც ამ სისტემას ემსახურებოდნენ ერთგულად.უწინარეს ყოვლისა, საჭირო იყო მათი ჩამოცილება, გაძევება, მაგრამ არა ფიზიკურად, კინწისკვრით, არამედ ნიჭიერი ნამუშევრებით, შემოქმედებითი ავტორიტეტებით.

ჩვენი თაობა, ძირითადად, შეგნებულად არ სარგებლობდა ხელმძღვანელათა კეთილდღეობით, ჩვენ ისევე ვცხოვრობდით, როგორც ყველანი ცხოვრობდნენ ჩვენს ირგვლივ. ჩემი, როგორც კინომატოგრაფისტთა კავშირის პირველი მდივნის მიღწევა ის იყო, რომ ჩემი ბინა ჩავაბარე და კოოპერატივი ავიშენე და ვიყიდე „ნივა,“ რომელიც ძალზე საჭიროა საქმისთვის, იმიტომ, რომ საქართველოში ცუდი გზებია, გადაღებებზე კი ხშირადაა საჭირო გამგზავრება. თანაც, მანქანა სახლშიც კარგია, ვთქვათ, ბინის რემონტისას… არც ჩემი ამხანაგები ესწრაფვოდნენ პრივილეგიებს, სამაგიეროდ, ბევრი კარგი სურათი გადაიღეს. ასე რომ, ეს თაობა ხელმძღვანელობაში „ულაქებოდ“ მოვიდა, ამიტომ ჩვენთან, საქართველოში არ ყოფილა თაობების მკვეთრი, მძაფრი შეტაკება, რომელმაც ქვეყნის კინომატოგრაფისტთა კავშირი მეხუთე ყრილობამდე მიიყვანა. ჩვენში დასამხობი არავინ იყო.

– თქვენთვის სსრკ კინომატოგრაფისტთა ახალი ფედერაციული კავშირის სათავეში ჩადგომა არ შეუთავაზებიათ?

–  შემომთავაზეს, მაგრამ  უარი ვთქვი. ჯერ ერთი მოვალეობები მაკისრია ჩემს რესპუბლიკაში, კინომატოგრაფისტები,- მათ შორის მეც, გარკვეულ როლს თამაშობენ რესპუბლიკაში მიმდინარე გარდაქმნით პროცესებში. მეორეც – ახალ ფილმს ვიღებ.

– თქვენ ხანგრძლივი პაუზა გქონდათ შემოქმედებაში?

– ძალიან ხანგრძლივი პაუზა მქონდა „ცისფერი მთების“ შემდეგ ზუსტად 7 წელი გავიდა. ისეთი დრო იყო, რომ მე არაფრის გაკეთება შემეძლო. ვიღაცას უნდა დაეწყო ამ ცხოვრების გარდაქმნა.. ვთქვათ, საქართველოს კინომატოგრაფისტთა კავშირში “სახალხო ფრონტი” იქმნებოდა. მთავრობა წინააღმდეგი იყო თვით ამ იდეისაც კი, მაგრამ ჩვენ მაინც ჩავატარეთ დამფუძნებელი კონფერენცია კინოს სახლში და” სახალხო ფრონტს” ბაზა დღემდე ჩვენთან აქვს.

ყველა მოვლენას – სხვადასხვა არჩევნებს, 9 აპრილის კომისიას და ბევრ სხვას – წელიწადი-წელიწადნახევარი დასჭირდა. კინომატოგრაფისტთა საქმეებისთვის ვეღარ ვიცლიდი. კაცმა რომ თქვას, იმ დროს ჩვენთვის არც არავის სცხელოდა.

– რა ფილმს იღებთ?

– ვიღებ ფილმს რეზო ჭეიშვილის სცენარით. „ცისფერი მთებიც” ჩვენი ერთობლივი ნამუშევარია.

ფილმზე მუშაობა ფენოვან ღვეზელს მაგონებს. სცენარი ჩემთვის ერთ-ერთი ფენაა. ყოველთვის ვცდილობ მუშაობისას ბოლომდე შევინარჩუნო კონტაქტები ავტორთან. გახმოვანების პროცესში ბევრ რამეს ვცვლი, მაგალითად, როცა ადამიანი ზურგშექცეული დგას, შეიძლება რეპლიკის ჩართვა, ან როცა ის ქვვეით იხრება, როცა არტიკულაცია არ ჩანს. ეს კიდევ ერთი ფენაა „ღვეზელისა,“ მაგრამ ფილმზე მთელი მუშაობა ჩემთვის ერთიანი, მთლიანი პროცესია.

ყველა ჩემი სურათი გარკვეულ დროსთანაა დაკავშირებული. მაგალითად „შერეკილები“ მაშინ გადავიღე, როცა ჰაერში, საზოგადოებაში აბსოლუტური უიმედობა სუფევდა. ამიტომ, „შერეკილების“ გმირებსავით მხოლოდ გაფრენა დაგვრჩენოდა.

– მაგრამ, ამასთან, თქვენს სურათებში არაა ტრაგედიები, ყველაფერი ირონიითა და თვითირონიითაა გამსჭვალული..

– მე ამის გამო მაკრიტიკებდნენ. მაგრამ ეს ჩემი ბუნებაა…

–  ელდარ, თქვენ თქვენს საქმეს აკეთებთ?

– რასაკვირველია. მე მიყვარს ეს პროცესი. თუმცა, ჩევნს კინოში მუშაობის სიტყვა „სიყვარულთან“ შეერთება ძნელია. იმიტომ, რომ სიყვარული,საერთოდ, სიამოვნებაა,  ჩვენს კინომატოგრაფში კი ყოველთვის იყო და ახლაცაა რაღაც ველური, საშინელი და აუტანელი.

როცა ჰოლივუდში მოვხდი, წარგვადგინეს რეჟისორთან, რომელიც იმ დროს ფილმს ამთავრებდა. ისე გამოიყურებოდა, თითქოს, გარუჯული და დასვენებული დღეს დაბრუნდა ბიჭვინთიდანო. ღმერთო, დიდებულო! მახსენდება, როგორ მოვხდი ანდრეი ტარკოვსკისთან „სარკის“ გადაწერაზე, ეს ადამიანი კი არა, რაღაც გაწამებული არსება იყო.”

1990 წელი. “ლიტერატურული საქართველო.”